Banen in fusie-energie

Kernfusie wekt energie op door lichte waterstofkernen te laten samensmelten in een plasma van zo'n 150 miljoen °C, dat magneten in een tokamak of stellarator op zijn plaats houden. Geen enkele fusiecentrale levert al stroom aan het net. Toch werken bij de private fusiebedrijven al meer dan 16.000 mensen, en in de twaalf maanden tot juli 2026 haalden ze een record van 4,48 miljard dollar op. Het geld gaat naar een belofte: stroom zonder CO2-uitstoot die dag en nacht draait, weinig ruimte inneemt en brandstof haalt uit water en lithium. Naast wind en zon zou fusie de rol kunnen overnemen die gascentrales nu spelen. Zover is het niet. Wie vandaag in fusie werkt, bouwt en test machines en bedient geen centrales.

Nederland heeft daarin een kleine, maar herkenbare plek. Op de campus van de TU Eindhoven werkt het NWO-instituut DIFFER aan de wand van toekomstige reactoren, de TU/e leidt fusie-ingenieurs op in een eigen masteropleiding en de hightechbedrijven van Brainport verkennen fusie als nieuwe markt. Het meeste werk ligt over de grens: in Garching en Greifswald, in Cadarache, in Barcelona, in Oxfordshire en bij een snel groeiend aantal private bedrijven.

Rejobs rekent fusie tot schone energie, niet tot hernieuwbare energie. De Europese richtlijn hernieuwbare energie somt de bronnen op die meetellen, zoals wind, zon, aardwarmte, waterkracht en biomassa, en fusie staat daar niet tussen.

Hoeveel mensen werken in kernfusie

De Fusion Industry Association ondervroeg voor haar rapport van 2026 56 private fusiebedrijven. Samen haalden die sinds de eerste meting 14,24 miljard dollar op. Het zijn cijfers van de branche zelf, maar de werving is ook van buitenaf te zien: eind oktober 2026 had het Amerikaanse Commonwealth Fusion Systems alleen al 136 vacatures open, de meeste in productie, assemblage en engineering.

De publieke programma's zijn ouder en stabieler. De Britse UKAEA telt 2.600 medewerkers en noemt zich de grootste fusieorganisatie ter wereld. Het Duitse Max-Planck-Institut für Plasmaphysik (IPP) had in juli 2026 1.270 mensen in dienst, 780 in Garching bij München en 490 in Greifswald, waar de stellarator Wendelstein 7-X staat. ITER had eind 2023 1.102 eigen medewerkers; met aannemers en gedetacheerden erbij werkten er zo'n 6.500 mensen op de bouwplaats. Het Europese consortium EUROfusion verbond in december 2023 meer dan 4.000 onderzoekers, medewerkers en studenten in 31 instituten.

Ook de toeleveranciers groeien. Fusiebedrijven gaven in 2025 538 miljoen dollar uit bij hun leveranciers, 25 procent meer dan een jaar eerder. Veel van die leveranciers maken magneten, vacuümkamers en voedingen ook voor medische apparatuur, halfgeleiders en onderzoek. Wie aan fusiehardware werkt, heeft dus lang niet altijd een werkgever met "fusie" in de naam.

Kernfusie in Nederland

DIFFER in Eindhoven

Het zwaartepunt van Nederlandse fusie is DIFFER, het Dutch Institute for Fundamental Energy Research. Het NWO-instituut zit sinds 2015 in een nieuw laboratorium op de TU/e-campus en werkt aan fusie en aan chemische energieopslag. Volgens de eigen werkenpagina werken er ongeveer 90 wetenschappers en 60 gasten en stagiairs, ondersteund door 40 technici en 30 medewerkers in staf- en ondersteunende functies, uit meer dan 30 landen.

De fusieafdeling telt zes onderzoeksgroepen: plasma-wandinteractie, randplasmafysica en diagnostiek, integrale modellering, energiesystemen en regeltechniek, microturbulentie in plasma en stralingsschade in materialen. Het visitekaartje is Magnum-PSI, een lineair plasma-apparaat waarin DIFFER materialen test onder de hitte- en deeltjesbelasting die de wand van ITER en latere reactoren moet verdragen. DIFFER is daarnaast het Nederlandse aanspreekpunt voor onderzoekers en bedrijven die aan ITER willen meedoen, en zit samen met het ministerie van OCW namens Nederland in de ITER Governing Board.

Eind oktober 2026 stonden er een stageplaats en een promotieplaats open, die laatste in het onderzoek naar chemische energie. Een promovendus bij DIFFER verdient in 2026 EUR 3.115 bruto per maand in het eerste jaar, oplopend tot EUR 3.989 in het vierde. Daar komen 8 procent vakantiegeld en een eindejaarsuitkering van 8,33 procent bij, en het pensioen loopt via het ABP.

Masteropleiding aan de TU/e

De TU Eindhoven heeft een eigen master over fusie: Science and Technology of Nuclear Fusion, twee jaar en 120 studiepunten. Het tweede jaar bestaat uit een externe stage van 15 punten in een internationale omgeving en een afstudeerproject van 45 punten. Wie een relevante hbo-bachelor heeft, kan via een schakelprogramma in Technische Natuurkunde, Werktuigbouwkunde of Elektrotechniek instromen.

De bijbehorende onderzoeksgroep werkt aan warmteafvoer, hitteschilden van vloeibaar metaal, stabiliteit van het plasma, sensoren voor reactoren en turbulentie, en onderzoekt ook de maatschappelijke en economische kant van fusie. De groep werkt nauw samen met DIFFER, EUROfusion, ITER en Wendelstein 7-X.

Brainport en de Nederlandse toelevering

Het Nederlandse bedrijfsleven zoekt de fusiemarkt nadrukkelijk op. De derde Dutch Fusion Day op 8 mei 2026 bij DIFFER, georganiseerd door DIFFER, de TU/e en BigScienceNL, draaide meer dan eerdere edities om kansen voor Nederlandse bedrijven. Brainport Development, VDL en DIFFER presenteerden er hun plek in de fusiewereld, naast sprekers van Proxima Fusion, Renaissance Fusion, UK Fusion Energy en IFMIF-DONES.

Eind oktober 2026 kwam de Europese inkoopmarkt naar Nederland. Het Big Science Business Forum in Maastricht bracht meer dan 1.200 deelnemers samen met organisaties als CERN, ESA en Fusion for Energy, de EU-organisatie die de Europese bijdrage aan ITER aanbesteedt, en koppelde daaraan meer dan 25 miljard euro aan geplande investeringen. Voor engineers bij precisiemachinebouwers, vacuüm- en mechatronicabedrijven in de regio Eindhoven komt fusie daardoor eerder binnen als opdracht van een laboratorium, F4E of een fusiebedrijf dan als vacature met "fusie" in de titel.

Magnetische en inertiële opsluiting

Van de bedrijven in het FIA-onderzoek kiest 48 procent voor magnetische opsluiting en 21 procent voor inertiële, de rest voor mengvormen. Die keuze bepaalt welke mensen een werkgever zoekt.

Magnetische opsluiting houdt het plasma vast in een ringvormige vacuümkamer. Tokamaks (CFS, Tokamak Energy, ITER) sturen een stroom door het plasma zelf; stellarators (Proxima Fusion, Type One Energy, Gauss Fusion, Wendelstein 7-X) buigen het veld met ingewikkeld gevormde spoelen. Dat is lastiger te bouwen, maar het plasma blijft rustiger. De private tokamakgolf werd mogelijk door tape van hogetemperatuursupergeleiders (HTS), waarmee een sterk veld in een kleinere machine past: SPARC van CFS heeft 18 magneten van 20 tesla. Deze bedrijven werven magneetontwerpers, specialisten in cryogenie en vacuüm, constructeurs en vooral veel technici voor het wikkelen en assembleren.

Inertiële opsluiting perst een brandstofcapsule zo snel samen dat de kernen versmelten voordat ze uiteenvliegen. De National Ignition Facility in de VS bewees dat het kan: op 7 april 2025 leverden de lasers 2,08 MJ aan een doelwit dat 8,6 MJ vrijgaf, een winst van 4,13. Een centrale moet dat meerdere keren per seconde herhalen. Laserbedrijven als Focused Energy en Marvel Fusion zoeken daarom laserfysici, optisch ingenieurs en specialisten in de productie van doelwitten. Pulsbedrijven als Helion en Zap Energy hebben in plaats van optici juist ingenieurs voor vermogenselektronica en condensatorbanken nodig.

Beroepen in kernfusie

De vacatures veranderen snel, omdat elke machine binnen een paar jaar van ontwerp naar productie en assemblage gaat. De vacatures in fusie-energie op Rejobs komen vooral van Commonwealth Fusion Systems, Thea Energy en Helion, en ze laten zien waar de sector staat: hij bouwt.

Plasmafysica en diagnostiek

Fysici ontwerpen plasmascenario's, modelleren stabiliteit en turbulentie en bouwen de diagnostiek die meet wat het plasma doet. Zonder promotie kom je hier zelden binnen, en het werk verdeelt zich tussen simulatiecode en meetcampagnes op bestaande machines. Bij bedrijven is het fysicateam klein: van de 136 vacatures bij CFS in oktober 2026 waren er twee in de plasmafysica, tegen 26 in de productie en 14 bij de assemblage van SPARC. Publieke laboratoria als DIFFER, IPP en het Franse CEA in Cadarache nemen meer fysici aan, vaak op tijdelijke contracten en via groepen voor onderzoek en ontwikkeling.

Magneten, cryogenie en vacuüm

Rond de magneten draait het meeste ingenieurswerk bij tokamaks en stellarators. Ontwerpers maken kabels en spoelen van HTS-tape, rekenen aan elektromagnetische en mechanische spanningen en bouwen de beveiliging die een magneet beschermt als hij plotseling zijn supergeleiding verliest. Een vacature van CFS voor een werktuigbouwkundig ingenieur voor kabelmagneten vraagt vijf jaar ervaring met ontwerp en eindige-elementenberekeningen en zegt niets over fusie.

Cryogene ingenieurs houden magneten op de temperatuur van vloeibaar helium of stikstof, vacuümspecialisten bouwen kamers en pompsystemen voor ultrahoog vacuüm. Leveranciers zien hier knelpunten: in het FIA-onderzoek noemde 32 procent vacuümkamers en pompen en 44 procent warmteafvoer. De meeste mensen komen uit de werktuigbouwkunde en de materiaalkunde.

Voeding, plasmaverwarming en regeltechniek

Een fusiemachine is een enorme elektrische belasting die met schokken stroom vraagt. Ingenieurs in vermogenselektronica ontwerpen de omzetters die de magneten voeden en de pulsbronnen van machines als die van Helion. Voedingen en componenten stonden met 48 procent bovenaan de lijst van knelpunten bij leveranciers. Ook hoogspanningstechniek is hier gevraagd.

Hoogfrequentingenieurs bouwen de microgolf- en ionencyclotronsystemen die het plasma verhitten. Teams voor regeltechniek schrijven de terugkoppeling die het plasma binnen milliseconden op zijn plek houdt; bij DIFFER is dat een eigen onderzoeksgroep. Ontwikkelaars in softwareontwikkeling verzorgen data-acquisitie, simulaties en de logica die de machine tegen schade beschermt.

Brandstofcyclus en materialen

Een werkende centrale moet zelf tritium kweken uit lithium in een mantel rond het plasma, het tritium terugwinnen en opnieuw gebruiken. Op grote schaal heeft niemand dat al gedaan. Deze teams combineren chemische technologie, tritiumspecialisten uit de kernenergie en deskundigen in procesveiligheid. In het FIA-onderzoek zag 48 procent van de fusiebedrijven de brandstofcyclus als toekomstig knelpunt en 40 procent de toegang tot materialen voor extreme omstandigheden.

Materiaalonderzoekers bestuderen hoe de wand slijt onder plasma en neutronen, precies het werk waarvoor DIFFER Magnum-PSI bouwde. Een vacature van CFS voor een onderzoeker plasma-wandinteractie noemt ervaring met testfaciliteiten als Magnum-PSI uitdrukkelijk. Specialisten in remote handling ontwerpen de robots die onderdelen onderhouden die te radioactief zijn om met de hand aan te raken; de UKAEA ontwikkelde dat vak in haar RACE-centrum in Culham.

Productie, assemblage en kwaliteit

Hier staan nu de meeste vacatures. Productietechnici wikkelen spoelen, verbinden supergeleidende tape en voeren glasvezelsensoren door de wikkelingen. De vacature van CFS voor een productietechnicus vraagt zes jaar ervaring in elektromechanische assemblage en ziet ervaring met wikkelmachines en vloeibaar stikstof en helium als pluspunt. Assemblagetechnici bouwen de machine zelf, lassers verbinden vacuümkamers op vacuümkwaliteit en teams voor kwaliteitsborging, inclusief niet-destructief onderzoek, keuren elke verbinding.

Ingenieurs in de productie maken van een eenmalig prototype een proces dat zich laat herhalen voor een reeks centrales. Zodra de bouw van centrales begint, zoals bij CFS in Chesterfield County in Virginia en bij Type One Energy met nutsbedrijf TVA in Tennessee, verschuift de vraag naar uitvoerders, leidingbouwers en elektromonteurs.

Veiligheid, vergunningen en projectleiding

De twee grootste markten reguleren fusie lichter dan kernsplijting. Het Verenigd Koninkrijk stelt fusie-installaties sinds 10 september 2024 vrij van de nucleaire vergunningplicht en laat het toezicht aan de arbeidsinspectie HSE en de milieutoezichthouders. De Amerikaanse NRC stelde in februari 2026 voor fusiemachines te reguleren onder de regels voor radioactieve materialen in plaats van als reactor.

Bedrijven zoeken daarom specialisten in regelgevende naleving die aanvragen schrijven die nog niemand eerder indiende, stralingsdeskundigen en mensen voor arbeidsveiligheid en gezondheid. Daarnaast zijn er systems engineers en projectmanagers nodig die een eerste-in-zijn-soort bouw tegen een harde datum opleveren.

Inkoop en bedrijfsfuncties

De rest van een fusiebedrijf lijkt op elk ander goed gefinancierd hardwarebedrijf. Functies in supply chain management zijn ongewoon technisch, omdat inkopers leveranciers moeten kwalificeren voor onderdelen die nog nooit zijn gemaakt. Financiën, juridische zaken, HR en IT groeien mee met elke financieringsronde, en de beursgang van General Fusion bracht werk voor boekhouding en financiën van een beursgenoteerd bedrijf.

Salarissen in Nederland, Duitsland en de VS

Voor fusiebanen in Nederland bestaan nauwelijks openbare salarisgegevens; de duidelijkste referentie is de promovendusschaal van DIFFER. Het Duitse IPP betaalt volgens het cao-loongebouw van de federale overheid, Amerikaanse privébedrijven publiceren hun bandbreedtes in de vacature.

Bruto bedragen. Nederland: vacature van DIFFER uit 2026, zonder 8 procent vakantiegeld en 8,33 procent eindejaarsuitkering. Duitsland: de federale tabel TVöD Bund die IPP toepast, geldig vanaf 1 mei 2026, twaalf maandsalarissen zonder jaarlijkse bonus; E13 is de gebruikelijke schaal voor wetenschappers, E11 voor ingenieurs en E9b voor technici. VS: bandbreedtes in vacatures van Commonwealth Fusion Systems in Devens, Massachusetts, oktober 2026; de uurlonen zijn zonder ploegentoeslag van 10 procent. Bedragen in lokale valuta, niet omgerekend.

Het verschil tussen Amerikaans privéloon en Europees publiek loon is groot, maar de Europese laboratoria bieden een pensioenregeling en lopen geen risico dat het geld opraakt. ITER betaalt zijn personeel volgens een eigen schaal in netto salarissen die zijn vrijgesteld van Franse inkomstenbelasting. De Britse UKAEA biedt afgestudeerden in 2026 35.227 pond per jaar en een eindloonpensioen. Bij startups bestaat een deel van het pakket vaak uit aandelen die pas verkoopbaar worden als het bedrijf naar de beurs gaat of wordt overgenomen.

Werkomstandigheden

Fusiewerk zit in een handvol clusters, en verhuizen hoort er vaak bij. In Nederland is dat Eindhoven. In Europa zijn het Garching en Greifswald, Darmstadt, München, Oxfordshire, West Burton in Nottinghamshire, de omgeving van Aix-en-Provence rond ITER en Cadarache, en Barcelona voor Fusion for Energy. In de VS zijn het de regio's rond Boston en Seattle, Tennessee en Californië. Ook in Eindhoven is de werkplek internationaal: de medewerkers van DIFFER komen uit meer dan dertig landen.

De werkplek hangt af van de fase waarin een machine zit. Ontwerp- en fysicateams werken in kantoren en laboratoria, vaak hybride; het Britse STEP-project verwacht drie dagen per week op locatie. In de fabriek wordt in ploegen gewerkt: productietechnici van CFS in de middagdienst werken van 14.00 tot 22.30 uur, tillen tot zo'n 23 kilo en werken bij sterke magneten, cryogene vloeistoffen en dampen. Zodra de bouw van centrales begint, zijn de omstandigheden die van elke grote energiebouwplaats.

Exportcontrole en veiligheidsscreening wegen zwaarder dan elders in de schone energie, omdat fusie raakt aan wapenfysica, lasers en geavanceerde materialen. Vacatures van CFS vereisen naleving van de Amerikaanse exportregels, wat kan beperken waaraan iemand zonder Amerikaans staatsburgerschap mag werken. UK Fusion Energy vraagt een basisscreening en waarschuwt dat later een zwaardere veiligheidsmachtiging nodig kan zijn.

Het grootste risico is financieel. General Fusion, een van de oudste private fusiebedrijven, ontsloeg in mei 2025 ongeveer een kwart van zijn circa 140 medewerkers toen het geld opraakte. Het Britse First Light Fusion zette in 2025 zijn plannen voor een eigen centrale stop en licentieert nu zijn technologie. Vraag een startup daarom voor je tekent hoeveel maanden geld er nog is, van welke mijlpaal de volgende financieringsronde afhangt en wat er met je team gebeurt als die mijlpaal opschuift. Publieke instituten als DIFFER, IPP en ITER kennen dat risico niet, maar werken vaker met tijdelijke contracten.

Opleiding en kwalificaties

De directe route loopt via de TU/e: een bachelor Technische Natuurkunde, die rechtstreeks toegang geeft tot de master Science and Technology of Nuclear Fusion. Hbo-afgestudeerden komen er via een schakelprogramma. Wie wil promoveren, kan dat bij DIFFER of bij de TU/e-groep doen; een promotieplaats is in Nederland een betaalde baan van vier jaar.

Ingenieursfuncties vragen lang niet altijd een fusiediploma. Bedrijven en laboratoria nemen werktuigbouwkundigen, elektrotechnici en programmeurs aan en leren hun de fusiekant zelf; de vacature van CFS voor een magneetontwerper vraagt geen fusiekennis. Pas afgestudeerde ingenieurs met een master kunnen bij EUROfusion een Engineering Grant van twee jaar aanvragen voor werk in het Europese fusieprogramma.

ITER heeft ook andere ingangen dan een gewone sollicitatie. De organisatie biedt stages en een programma voor pas afgestudeerden, en via het systeem van ITER Project Associates kunnen instituten uit de lidstaten eigen medewerkers naar Cadarache detacheren.

Werken in het buitenland: Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk

Duitsland

Voor een Nederlandse ingenieur is Duitsland de grootste en dichtstbijzijnde fusiemarkt. IPP draait in Garching de tokamak ASDEX Upgrade en in Greifswald de stellarator Wendelstein 7-X. De Duitse regering nam in oktober 2025 een actieplan aan met meer dan 2 miljard euro tot 2029, met als doel de eerste fusiecentrale ter wereld in Duitsland te bouwen. Het Münchense Proxima Fusion haalde in juli 2026 411 miljoen euro op voor de demonstratiestellarator Alpha, en Beieren legde daar 400 miljoen euro bij. Ook laserbedrijf Marvel Fusion zit in München, Focused Energy in Darmstadt.

Frankrijk en Spanje

ITER in Saint-Paul-lez-Durance is het grootste fusieproject ter wereld en tegelijk de duidelijkste waarschuwing tegen beloofde jaartallen. Volgens het plan uit 2024 begint het onderzoek in 2034 en het bedrijf met deuterium en tritium in 2039, vier jaar later dan gepland en voor ongeveer 5 miljard euro extra. Ernaast draait het Franse CEA de tokamak WEST. De Europese bijdrage aan ITER wordt vanuit Barcelona beheerd door Fusion for Energy, waar vooral ingenieurs, projectmanagers en specialisten in aanbestedingen werken.

Verenigd Koninkrijk

De Britse regering trok voor fusie 2,5 miljard pond uit voor 2025/26 tot en met 2029/30, bijna helemaal via de UKAEA en het prototype STEP in West Burton. In Oxfordshire zit ook Tokamak Energy, dat voor STEP HTS-magneten ontwikkelt onder een contract van 70 miljoen pond dat loopt tot 2029.

Verenigde Staten en China

Het meeste privékapitaal gaat naar Amerikaanse bedrijven. CFS haalde in augustus 2026 1 miljard dollar op en staat daarmee op ongeveer 4 miljard, zo'n 30 procent van al het geld dat de fusie-industrie ooit ophaalde. China werkt volgens een staatsplan: het richtte in juli 2025 China Fusion Energy Co. op met 15 miljard yuan kapitaal en bouwt in Hefei de tokamak BEST, die eind 2027 klaar moet zijn. De Chinese werving is vrijwel volledig binnenlands.

Overstappen uit andere sectoren

Fusiewerkgevers halen mensen uit sectoren waar vergelijkbare hardware al bestaat. De vacature van CFS voor een leidinggevend assemblagetechnicus vraagt zeven jaar ervaring in technische assemblage en noemt de luchtvaart, de halfgeleiderindustrie en olie en gas als voorbeelden.

• Kernenergie. Stralingsbescherming, kwaliteitsborging op nucleair niveau, tritium en vergunningen gaan vrijwel ongewijzigd mee. Wie uit een kerncentrale of een onderzoeksreactor komt, kent ook neutronenafscherming en het werken met geactiveerde onderdelen, en dat leert geen andere sector.
• Deeltjesversnellers en grote laboratoria. Hoogfrequente verwarming, ultrahoog vacuüm, cryogenie en pulsvoedingen zijn dagelijks werk in laboratoria als CERN.
• MRI en supergeleidende magneten. Spoelen wikkelen, quenchbeveiliging en cryostaatontwerp gelden ook voor HTS-magneten, alleen met een andere geleider.
• Halfgeleiders en precisiemachinebouw. Cleanroomdiscipline, vacuümdepositie en procesbeheersing passen bij de productie van HTS-tape en van onderdelen die het plasma raken.
• Lucht- en ruimtevaart en defensie. Precisieassemblage, configuratiebeheer en werken binnen nauwe toleranties met volledige traceerbaarheid.
• Olie en gas. Drukapparatuur, gecertificeerd lassen, leidingberekeningen en het leiden van grote bouwprojecten, nodig zodra er centrales worden gebouwd.

Ook softwareontwikkelaars met ervaring in realtime systemen of high-performance computing stappen makkelijk over; de meeste bedrijven verwachten in het eerste jaar geen fusiekennis.

Belangrijke werkgevers

Nederland

• DIFFER - Eindhoven, NWO-instituut op de TU/e-campus; plasma-wandinteractie met Magnum-PSI, Nederlands aanspreekpunt voor ITER en Fusion for Energy
• TU Eindhoven - Eindhoven, onderzoeksgroep en master Science and Technology of Nuclear Fusion, promotieplaatsen

Publieke laboratoria en internationale projecten

• ITER - Frankrijk, Saint-Paul-lez-Durance; tokamak van 33 landen, onderzoek vanaf 2034
• Fusion for Energy - Spanje, Barcelona; EU-organisatie die de Europese bijdrage aan ITER beheert
• Max-Planck-Institut für Plasmaphysik - Duitsland, Garching en Greifswald; tokamak ASDEX Upgrade en stellarator Wendelstein 7-X
• UKAEA en UK Fusion Energy (STEP) - Verenigd Koninkrijk, Culham en West Burton; nationaal laboratorium, het RACE-centrum voor remote handling en het prototype STEP
• CEA IRFM - Frankrijk, Cadarache; tokamak WEST naast de bouwplaats van ITER
• EUROfusion - Europees consortium dat het fusieonderzoek in de EU financiert

Private bedrijven in Europa

• Proxima Fusion - Duitsland, München; bouwt de demonstratiestellarator Alpha, netto energiewinst gepland voor 2031
• Gauss Fusion - Duitsland; stellaratorbedrijf opgericht door de industrie, demonstratiemachine halverwege de jaren dertig
• Marvel Fusion - Duitsland, München; laserfusie en industriële lasers
• Focused Energy - Duitsland en VS, Darmstadt en Austin; laserfusie
• Tokamak Energy - Verenigd Koninkrijk, Milton Park; sferische tokamaks en HTS-magneten
• Kyoto Fusioneering - Japan, met vestigingen in het Verenigd Koninkrijk, de VS en Duitsland; gyrotrons en brandstofcyclus

Private bedrijven in de VS en Canada

• Commonwealth Fusion Systems - VS, Devens (Massachusetts); tokamak SPARC, wetenschappelijk break-even gepland voor 2027, daarna de centrale ARC in Virginia
• Helion - VS, Everett en Malaga (Washington); de centrale Orion moet Microsoft vanaf 2028 50 MW leveren
• Type One Energy - VS, Knoxville (Tennessee); stellaratorcentrale Infinity Two met TVA
• Thea Energy - VS, Kearny (New Jersey); stellarator met vlakke spoelen, machine Eos rond 2030
• General Fusion - Canada, Richmond (British Columbia); sinds juli 2026 genoteerd aan Nasdaq

Twee andere schone-energiesectoren delen veel van de technische basis van fusie. Hoogspanningsomzetting en netaansluiting verbinden haar met netbeheer en energiebedrijven, de vermogenselektronica van pulsmachines met energieopslag.

Vooruitzicht tot 2030

De komende vier jaar worden een test voor de planningen waarop de huidige werving rust. CFS wil in 2027 op SPARC wetenschappelijk break-even halen, meer fusie-energie dan er in het plasma wordt gestopt, en in hetzelfde jaar moet BEST in Hefei klaar zijn. Helion beloofde Microsoft stroom uit Orion in 2028, Proxima Fusion mikt met Alpha op netto energiewinst in 2031. Van de bedrijven in het FIA-onderzoek verwacht 71 procent de eerste commerciële stroom in de jaren dertig; dat zijn de verwachtingen van wie het geld ophaalt.

Halen twee van die machines hun planning, dan gaat de sector van losse proefmachines naar de bouw van centrales en verschuift de vraag van magneetwikkelaars en fysici naar bouwvakkers, operators en vergunningspecialisten. Lopen ze vertraging op zoals ITER, dan moet de 14,24 miljard dollar langer meegaan en blijven de bedrijven met de langste financiële adem werven.