Banen in ontmanteling

Vacatures in ontmanteling en recycling

Ontmanteling en recycling gaat over het einde van de levensduur van een energie-installatie: windturbines, zonneparken en batterijsystemen afbreken, funderingen en kabels verwijderen, en staal, koper, glas, aluminium en batterijmetalen terugwinnen voor hergebruik. Het is de minst zichtbare hoek van de energietransitie, maar het volume groeit elk jaar, omdat de eerste generaties windturbines en zonnepanelen nu hun ontwerplevensduur van 20 tot 25 jaar bereiken.

Nederland kent het werk al langer dan de meeste landen. In 2016 ontmantelde Vattenfall windpark Lely in het IJsselmeer, dat geldt als het eerste windpark op zee dat ooit werd afgebroken. Ook op land worden oudere turbines steeds vaker vervangen door minder maar grotere exemplaren, en elke vervanging begint met een ontmanteling.

Waarom de bladen het vak bepalen

Volgens WindEurope is tot 90% van de massa van een windturbine recyclebaar via bestaande routes: stalen torens en gietijzeren onderdelen gaan naar de schroothandel. Het probleem zit in de rest. Bladen bestaan uit glas- of koolstofvezel in thermohardende hars, een materiaal dat is ontworpen om niet uit elkaar te vallen. De Europese windsector heeft zich verplicht om bladen niet meer te storten en ze volledig te hergebruiken, te recyclen of terug te winnen. Daardoor ontstaat vraag naar ingenieurs en projectleiders die pyrolyse, cementovens en mechanisch vermalen kunnen vergelijken en de logistiek van bladen van tachtig meter kunnen regelen.

Zonnepanelen en batterijen volgen dezelfde logica op een ander tempo. Panelen bestaan vooral uit glas en een aluminium frame, die makkelijk te scheiden zijn, maar het zilver en silicium waar de waarde in zit, worden door de huidige recyclinglijnen vaak niet rendabel teruggewonnen. Batterijen zijn het omgekeerde geval: waardevol en strak gereguleerd. De Europese batterijverordening eist dat recyclers uiterlijk 2027 50% van het lithium uit afgedankte batterijen terugwinnen en 80% in 2031, en voor kobalt, koper, lood en nikkel 90% en later 95%. Wie werkt aan batterij-energieopslagsystemen, krijgt daarmee aan het eind van de levensduur een nieuwe groep collega's.

De functies en wie ze plaatst

Ontmanteling zelf is projectwerk. Er is een projectmanager nodig die kraanwerk en transport in de juiste volgorde plant, een specialist in milieumanagement voor het herstel van het terrein en de vergunningsvoorwaarden, kraanmachinisten, en kwaliteits- en onderhoudspersoneel aan de verwerkingskant. Technici uit beheer en onderhoud van windturbines kennen de machines van binnen en stappen daardoor makkelijk over.

De werkgevers vormen geen eenduidige branche. Op Rejobs komen vacatures van bedrijven die materialen en organisch afval verwerken, zoals Anaergia en Cambi, van energiebedrijven als DTE Energy, van fabrikanten als Canadian Solar en van onderzoeksinstellingen. Ook TU Delft plaatst geregeld onderzoeksvacatures in deze categorie.

Waar het werk naartoe gaat

Ontmanteling en vervanging groeien naar één commerciële beslissing toe. Een ontwikkelaar met een bestaande netaansluiting wil weten of hij een oud park beter kan slopen of vervangen door grotere windturbines op land, en zoekt mensen die beide opties kunnen doorrekenen. Tegelijk verschuift de waarde van afvoeren naar terugwinnen: wie het lithium, zilver of koolstofvezel eruit krijgt, bepaalt of recycling geld kost of oplevert.